Nowy serwis Katedry Germanistyki'
Nowy serwis ←  Archiwum 2005—2013 academia.edu YouTube
publikacje książkowe pracowników Katedry
 
   
Agnieszka Jezierska; Monika Szczepaniak (red.):
Elfriede Jelinek: "Moja sztuka protestu". Eseje i przemówienia
Warszawa (W.A.B.) 2012, 344 s.
ISBN 978-83-7747-652-9
  KFG-publication  
 
   
Moja sztuka protestu... Efriede Jelinek to zbiór najróżniejszych tekstów, od artykułów i przemówień wygłaszanych na uroczystościach przyznania nagród literackich po felietony. Za rozmaitością formy idzie wielość tematów. Są tu rozważania o pisarzach, teatrze i sporcie, są też o myśli o milczeniu, słuchaniu czy komentarze o wydarzeniach, które wywołały w Austrii ogromne kontrowersje, jak choćby sprawa przez lata więzionej i gwałconej Elisabeth Fritzl. Cechą wspólną tych tekstów jest język o niesamowitej sile i intensywności oraz styl pełen gier słownych i intertekstualnych nawiązań, który stał się znakiem rozpoznawczym autorki.
 
W swoich esejach Jelinek krytykuje i oskarża, by napiętnować zjawiska takie jak rasizm i nietolerancja, "zbydlęciałe społeczeństwo" i "zapominalstwo" historyczne, szkicując przy tym gorzki obraz świata. Należy do tych autorów, którzy nie pozostawiają czytelników ani krytyków obojętnymi, wywołują skrajne emocje, od euforii po odrazę. Dzieje się tak, ponieważ Jelinek wybiera trudną drogę mówienia o sprawach, które większość wolałaby przemilczeć, a jej teksty są dla odbiorców ciągłym wyzwaniem.

Recenzje:
"Polityka"  ·  "Rzeczpospolita"  ·  "Tygodnik Powszechny"  ·  "Czas Kultury"  ·  "Szuflada"  ·  krytyka polityczna  ·  "Sprawy Nauki"  ·  "Onet.kultura"  ·  "artPapier"  ·  Blog Krytycznoliteracki Bernadetty Darskiej  ·  Notes Poetycki. Blog Grzegorza Kozery  ·  portalfilmowy.pl  ·  wszczecinie.pl


 
 
 
 
   
Magdalena Donderowicz (red.):
Język niderlandzki dla średniozaawansowanych + CD, poziom A2-B1
Wydawnictwo Edgard
Warszawa 2012, 200 s.
ISBN 9788377881064
  KFG-publication  
 
   
     
 

 
 
 
 
   
Marek Cieszkowski; Jacek Szczepaniak (red.):
My w wieży Babel. Między przekleństwem a błogosławieństwem
Bydgoszcz 2011, 218 s.
ISBN 978-83-7096-824-3
  KFG-publication  
 
   
Wielość i różnorodność we współczesnej nauce może być źródłem nowych przemyśleń i rozstrzygnięć badawczych. Może stwarzać impuls do rewizji dawnych poglądów i dyskusji na tematy kontrowersyjne i niewygodne. Może (a nieraz nawet musi) wywoływać dyskusję, bez której dyskurs społeczny ulega stygmatyzacji i schematyzacji; bierny w tradycji trwania staje się rezerwatem myśli, które nie przystają do nowych czasów i mogą stać się jego balastem.
 
Prezentowany tom zawiera 13 tekstów, których autorzy biblijną wielość i różnorodność traktują jako dezyderat dla prowadzonych współcześnie badań naukowych — przenoszą go w sferę różnych dyskursów i otwierają tym samym możliwość inter- i transdyscyplinarnej penetracji.
 

 
 
 
 
   
Marek Cieszkowski; Jacek Szczepaniak (red.):
JĘZYK — RYTUAŁ — PŁEĆ. Prace Komisji Językoznawczej Bydgoskiego Towarzystwa Naukowego
Bydgoszcz 2011, 248 s.
ISBN 978-83-60775-24-0
  KFG-publication  
 
   
Tom XXI Prac Komisji Językoznawczej Bydgoskiego Towarzystwa Naukowego wpisuje się w nurt badań o charakterze kulturowym i stanowi przyczynek do poznania mechanizmów, jakie kierowały (wymiar historyczny) i często nadal kierują (wymiar współczesny) heterogenicznymi zachowaniami językowymi kobiet i mężczyzn w określonych sytuacjach komunikacyjnych.
 

 
 
 
 
   
Friederike Partzsch (red. z Stephanem Krause):
“Die Mauer wurde wie nebenbei eingerissen” Zur Literatur in Deutschland und Mittelosteuropa
Frank & Timme, Berlin 2011
ISBN 978-3-86596-398-7
  KFG-publication  
 
   
“Die Mauer wurde wie nebenbei eingerissen”, schreibt Ingo Schulze im Rückblick. En passant wäre geschehen, was allenthalben als zentrales Ereignis der 1989er Herbsttage gesehen wird?
Dies bildet den Ausgangspunkt, von dem aus der Band Literatur der vergangenen 20 Jahre erneut ins Blickfeld rückt. Die Beiträge befassen sich ausdrücklich nicht nur mit deutschen, sondern auch mit polnischen, russischen, schwedischen und ungarischen Texten. Dies öffnet den ästhetischen Diskurs über 'Literatur nach 1989/90' und lässt ihn in einem neuen Licht erscheinen. Angesprochen werden dabei Parallelen und Verflechtungen sowie Dissonanzen und Divergenzen.
Schulzes Wort von der Beiläufigkeit des Mauerfalls relativiert mithin den allgemeinen historischen Jubel über die sogenannte 'Wende' und verweist auf differente Kontexte.
 

 
 
 
 
   
Monika Szczepaniak:
Militärische Männlichkeiten in Deutschland und Österreich im Umfeld des Großen Krieges. Konstruktionen und Dekonstruktionen
Verlag Koenigshausen & Neumann 2011
ISBN 978-3-8260-4607-0
  KFG-publication  
 
   
Der Mann als das kämpfende Geschlecht, als Ritter/ Krieger/Soldat ist ein Ideal, das das männliche Handlungsrepertoire in verschiedenen Epochen der Geschichte des Abendlandes nachhaltig prägte und die Attitüde der Wehrhaftigkeit als einen ausgesprochen männlichen Habitus begründete. Der Große Krieg - der erste industrialisierte Krieg in der Geschichte, in dem es zur Amalgamierung von Mensch und Maschine kommt, bringt verschiedene Konzepte der militärischen Männlichkeit hervor, die erst im historischen Kontext zu verstehen sind. Die vorliegende Studie bietet einen ersten Vergleich der deutschen und österreichischen militärischen Männlichkeit im Fokus der Männlichkeitsforschung. Im Rahmen der komparativen Vorgehensweise werden sowohl die komplexen - in jedem Kontext an nationale bzw. ethnische Diskurse und Traditionen anknüpfenden - Konstruktionsprozesse der militärischen Männlichkeiten als auch Versuche einer Dekonstruktion verfolgt. Gegenstand der umfassenden Analyse sind die verschiedenen Konfigurationen des männlich-militärischen Habitus in zahlreichen textuellen und visuellen künstlerischen Beiträgen aus Deutschland und Österreich im Umfeld des Großen Krieges.
 

 
 
 
 
   
Elżbieta Nowikiewicz (red.):
Czytanie Bydgoszczy. Bromberg erlesen
Wydawnictwo UKW 2011
ISBN 978-83-7096-791-8
publikacja dwujęzyczna*
  KFG-publication  
 
   
Książka jest opowieścią o zdarzeniach i sytuacjach, które z perspektywy całego wieku mogą okazać się interesujące dla kogoś, kto chciałby bliżej poznać realia pruskiej i niemieckiej przeszłości Bydgoszczy. Zaproponowany wybór niemieckojęzycznych utworów literackich, związanych tematycznie z tym miastem należy potraktować jako zaproszenie do podróży szlakiem bydgoskich motywów w literaturze. Podróż ta, po części sentymentalna, z elementami topografii miasta, może stać się źródłem niezwykłych przeżyć. Pojawi się tutaj kilkanaście tytułów, a wybrane poparte zostaną przedrukami obszernych fragmentów tekstów oryginalnych i ich tłumaczeń na język polski. Nie będą tu jednak ani wnikliwie opisywane i analizowane, ani interpretowane, gdyż łatwo byłoby o zafałszowanie charakteru zgromadzonego materiału, który powinien przede wszystkim informować oraz wyzwolić wyobraźnię odbiorcy. Dzisiejszy polskojęzyczny czytelnik poznaje na podstawie przedłożonego materiału historyczne uwarunkowania Bydgoszczy, widziane oczami jej dawnego obcojęzycznego mieszkańca.
 
* Układ typograficzny i projekt okładki: Arkadiusz Jasiński
 

 
 
 
 
   
Krzysztof Okoński, Dorota Pruss-Pławska (red.):
Der polnische Blick auf die Berliner Mauer: Politik - Geschichte - Medien - Literatur
Wydawnictwo UKW 2011,
ISBN 978-83-7096-796-3,
(ze wstępem Basila Kerskiego)
  KFG-publication  
 
   
Książka stanowi próbę przedstawienia dziejów kulturalnych podzielonej metropolii nad Szprewą oraz znaczenia polskiego czynnika w Berlinie w czasie zimnej wojny. Zawiera teksty autorów krajowych i zagranicznych odnoszące się do polskiej recepcji podziału Berlina i skutków budowy muru berlińskiego. Publikacja adresowana m. in. do kulturoznawców, medioznawców, historyków literatury niemieckiej.
 

 
 
 
 
   
Aleksandra Chylewska-Tölle (red.):
“Nun aber bleiben Glaube, Hoffnung, Liebe.” Die christliche Botschaft in der deutschsprachigen Literatur nach dem Zweiten Weltkrieg
Nordhausen (Verlag Traugott Bautz) 2011, s. 276
ISBN 978-3-88309-618-6
  KFG-publication  
 
   
Umieszczone w niniejszej książce przyczynki literaturoznawców i teologów z Polski, Niemiec i Austrii wpisują się bezpośrednio w literacki dyskurs, dotyczący niemieckojęzycznej literatury powojennej i prezentują wybrane zagadnienia, dotyczące różnych wzorców chrześcijaństwa w tekstach literackich, ze szczególnym uwzględnieniem rzadko dotychczas dostrzeganych i opracowywanych w badaniach aspektów: eklezjologicznego oraz wyznaniowego. Podjęcie badań nad wybranymi aspektami orędzia chrześcijańskiego w literaturze niemieckojęzycznej wpisuje się w nurt badań interdyscyplinarnych (styk literaturoznawstwa i teologii) i zmierza do dotarcia do tzw. metafizycznego wymiaru tekstu literackiego i do odczytania go z perspektywy tzw. charytologii literackiej.
 

 
 
 
 
   
Monika Szczepaniak (red.):
Miłość we współczesnych tekstach kultury
Bydgoszcz (Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego) 2010, s. 256
ISBN 978-83-7096-737-6
  KFG-publication  
 
   
Inspirację do przygotowania tomu Miłość we współczesnych tekstach kultury, poświęconego fenomenowi wszechobecnemu w tradycji i w kulturze współczesnej, stanowiła diagnoza o konieczności mówienia o miłości w liczbie mnogiej, o różnych dyskursach miłosnych, które organizują praktyki społeczne i intymne w czasach obyczajowego anything goes.
 
Przedstawiciele różnych nauk humanistycznych i społecznych próbują zgłębić istotę form reprezentacji miłości we współczesnych tekstach kultury popularnej i wysokiej na tle zmian społecznych i kulturowych prowadzących do wykreowania nowych form intymności. Przedmiotem analizy są “fragmenty dyskursów miłosnych” w europejskich literaturach współczesnych (polskiej, niemieckiej, austriackiej, angielskiej, włoskiej, hiszpańskiej, fancuskiej), w kinie polskim i w popularnych serialach po roku 1989, w przestrzeni publiczno-medialnej, w sztuce wysokiej, w tekstach filozoficznych i teologicznych. Niniejszy tom pomyślany jest jako inspiracja do rozwoju interdyscyplinarnych love studies jako formy namysłu nad miejscem jednej z centralnych kategorii antropologicznych w kulturze współczesnej.
 

 
 
 
 
   
Aleksandra Chylewska-Tölle:
Między przestrzenią wiary a poetyką wyznania. Szkice o niemieckojęzycznej literaturze chrześcijańskiej
Wydawnictwo UKW w Bydgoszczy 2010
ISBN 978-83-7096-725-3
  KFG-publication  
 
   
Umieszczone w niniejszej książce przyczynki wpisują się bezpośrednio w literacki dyskurs, dotyczący niemieckojęzycznej literatury chrześcijańskiej I połowy XX wieku. Punktem odniesienia jest ukazanie w tekstach literackich przejawów wiary, która przyswaja kluczowe elementy religii chrześcijańskiej. Wydaje się, że mimo dosyć dużej odległości czasowej, jaka dzieli twórczość pisarzy z kręgu chrześcijańskiego od dnia dzisiejszego, dzieła ich mogą i dzisiaj okazać się inspirujące. Niewątpliwym ich atutem jest oryginalność spojrzenia na świat wartości chrześcijańskich, w szczególności tradycji katolickiej, niekiedy nawet w sposób kontrowersyjny, bo świadczący o zdolności twórców do przeciwstawienia się utartym w ich epoce wyobrażeniom i poglądom. W prezentowanych szkicach czytelnik znajdzie przyczynki, odnoszące się do konkretnych rodzajów i gatunków literackich, analizy sposobów manifestowania świata wartości chrześcijańskich oraz zagadnienia poświęcone zjawiskom, które tę literaturę współtworzyły. Szkice te przypominają i ukazują, że wiara, niosąca ze sobą ogromny ładunek doświadczenia, może być przekazywana nie tylko poprzez abstrakcyjne rozważania, lecz także w formach literackich, będących przeciwwagą wobec teorii spekulatywnych i wpływów argumentatywnych.
 

 
 
 
 
   
Friederike Partzsch, Arkadiusz Jasiński (red.):
Die Anderen. Fremdwahrnehmungen zwischen Polen und Deutschen
Bydgoszcz 2009, 108 stron
  KFG-publication  
Dwujęzyczna* publikacja będąca rezulatem jednego z projektów tłumaczeniowych realizowanych w ramach zajęć dydaktycznych prowadzonych przez Arkadiusza Jasińskiego. Zawarte w publikacji fragmenty prozy współczesnych niemieckich autorów zostały zaprezentowane podczas cyklu wieczorów autorskich w Teatrze Polskim w Bydgoszczy, który zorganizowała Friederike Partzsch.
 
* Układ typograficzny i projekt okładki: Arkadiusz Jasiński
 

 
 
 
 
   
Aleksandra Chylewska-Tölle:
Literarische Entwürfe und Formen der Wandlung im Werk Gertrud von le Forts
Frankfurt a.M. u.a.: Peter Lang 2007 (Posener Beiträge zur Germanistik, Bd. 16), s. 340
ISBN 978-3-631-56537-7
  KFG-publication  
 
   
Gertrud von le Fort (1876-1971) gehört zu den prägnantesten Vertretern der deutschsprachigen christlichen Literatur der ersten Hälfte des 20. Jahrhunderts. Im Mittelpunkt dieser Untersuchung steht das Motiv der inneren Wandlung im Werk der Dichterin, fokussiert auf die Bereiche Geschichte, Konversion, Bibel und Liebe. Die Studie zeigt die dichterische Entwicklung le Forts von der religiösen preußischen Patriotin zur engagierten Verfechterin eines bewusst gelebten Christentums auf, wobei auch das bisher kaum beachtete Frühwerk der Autorin Berücksichtigung findet. Zur Betrachtung der Wandlung der Lebenskonzepte und der Metamorphosen der Stoffe in ihrem Werk wird ihr Nachlass textologisch erschlossen und exemplarisch analysiert, um so Grundlagen für ein neues, auf umfassender Textkenntnis gestütztes Verständnis ihrer Werkentwicklung zu gewinnen.
 

 
 
 
 
   
Monika Szczepaniak (red.):
"Mówię i mówię". Teatralne maski Elfriede Jelinek
Bydgoszcz (Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego) 2008, S. 207
ISBN 978-83-7096-672-0
  KFG-publication  
 
   
Oddawany w ręce czytelnika tom "Mówię i Mówię". Teatralne maski Elfriede Jelinek prezentuje szerokie spektrum różnych aspektów dramaturgii Elfriede Jelinek, autorki dotychczas nieobecnej na polskich scenach teatralnych, a także w polskim dyskursie naukowym. Polscy, niemieccy i austriaccy literaturoznawcy, kulturoznawcy oraz językoznawcy analizują dramaty czy raczej "teksty dla teatru" autorstwa Elfriede Jelinek, charakteryzują specyficzną strategię literacką pisarki, dyskutują o dylematach reżyserów związanych z inscenizacją jej sztuk, o problematyce recepcji oraz o trudnościach translacyjnych. Zebrane w niniejszym tomie artykuły pokazują, że radykalna rebelia przeciw tradycyjnemu teatrowi może uwalniać produktywny potencjał, który w przypadku Jelinek w oryginalny sposób wykorzystywany jest przez inscenizatorów.
 

 
 
 
 
   
Janusz Pociask:
Zu Status und Funktion der idiomatischen Einheit in Pressetexten. Dargestellt an Textbeispielen aus der Neuen Zürcher Zeitung
Frankfurt am Main, Peter Lang 2007 (Danziger Beiträge zur Germanistik; Bd. 22)
ISBN 978-3-631-56377-9
  KFG-publication  
 
   
Die Studie ordnet sich in eine Reihe von Untersuchungen zur Verwendung von Phraseologismen in Pressetexten ein. Damit soll auf eine reziproke Relation zwischen Phraseologie und Textlinguistik hingewiesen werden. Im Rahmen dieser textphraseologischen Forschung wird nach textbildenden Potenzen der untersuchten Einheiten sowie ihren pragmatischen Aspekten gefragt. Um gültige Aussagen über die textuelle Verwendung der idiomatischen Einheiten zu geben, geht der Autor auf Form und Bedeutung, formale und semantische Veränderungsmöglichkeiten dieser Einheiten sowie ihre Funktionen an konkreten Textbeispielen ein. In diesem Zusammenhang wird das Problem des kreativen Umgangs mit idiomatischen Einheiten sowohl auf der Form- als auch Inhaltsebene erörtert. Abschließend befasst sich die Untersuchung mit der Frage nach der textthematischen Zuordnung idiomatischer Einheiten.
 

 
 
 
 
   
Marek Cieszkowski (red. z Janem Papiórem):
Meta odos. Historische Konzeptionen metodologischer Betrachtungsweisen. Eine diachronische Übersicht in Einzeldarstellungen
Wydawnictwo UKW w Bydgoszczy 2006, s. 353
ISBN 83-7096-580-6
  KFG-publication  
 
   
Das Buch dokumentiert ein Stück Wissenschaftsgeschichte. Es soll auf systematische Weise über theoretische Fragen der Methodologie referieren, die kulturgeschichtliche Verankerung jeder methodologischen Konzeption veranschaulichen sowie den gesamten Bestand an Möglichkeiten ihrer praktischen Anwendung zur Diskussion stellen. Ein Werk, das sich an Hochschullehrer und Studenten ebenso wendet wie an den interessierten Laien.
 

 
 
 
 
   
Monika Szczepaniak:
Männer in Blau. Blaubart-Bilder in der deutschsprachigen Literatur
Köln/Weimar/Wien (Boehlau) 2005, S. 325
ISBN 3-412-15605-1
  KFG-publication  
 
   
Die Blaubart-Texte gehören zu den Geschlechter-Mythen der Moderne, in denen Gewalt, Tod und Geschlecht eine gleichermaßen spektakuläre wie mysteriöse Verbindung eingehen. Das vorliegende Buch ist die erste umfangreiche Darstellung der Blaubart-Bilder in der deutschsprachigen Literatur und stellt den 'Frauenvernichter' und 'Serienmörder' Blaubart aus der Perspektive der neueren Geschlechterforschung als Repräsentanten einer 'Maskulinität in der Krise' dar. Die Analyse verbindet in interdisziplinärer Weise verschiedene Diskurse, um Blaubarts Habitus der Frauenverführung, Frauenprüfung und Frauentötung zu entschlüsseln und über die Möglichkeiten der Befreiung aus dem Teufelskreis von Verführung und Gewalt zu reflektieren. Auf der Grundlage eines umfangreichen literarischen Textkorpus von 1771 bis in die Gegenwart mit Beispielen von Ludwig Tieck, der Brüder Grimm, Herbert Eulenberg oder Georg Trakl wird der Versuch unternommen, Blaubarts Geheimnis zu ergründen.
 

 
 
 
 
   
Dorota Pruss-Pławska:
Literarische Formen der Narrenexistenz in der Danziger Trilogie von Günter Grass
Wydawnictwo UKW w Bydgoszczy 2005, s. 162
ISBN 8-3709-6578-4
  KFG-publication  
 
   
Książka dowodzi siły tkwiącej w błazeństwie - jest ono często sprzeciwem wobec zła w beznadziejnej sytuacji, drwiną z przywar, triumfem prawdy nad konwencją, zakłamaniem, obłudą. Celem i sensem błazeństwa jest mądrość. Z pewnością przesłanie mądrości, a także oświecenie danej rzeczywistości, stoi u podstaw prozy Grassa.
Główna teza pracy Pruss-Pławskiej zakłada, że Gdańska Trylogia pomyślana jest przez pisarza jako parada błaznów. Autorka akcentuje jego rolę społeczną. Zastanawia się także, czy błazen da się we współczesnym świecie w ogóle zdefinować. Stoi on bowiem na granicy społeczeństwa, odbiega od powszechnie akceptowalnych norm. Stąd też potencjał krytyczny błazna, który naśladuje i wydrwiwa zastany porządek. Zasadniczy człon pracy stanowi omawianie poszczególnych postaci błazeńskich w Trylogii.
 

 
 
 
 
   
Aleksandra Chylewska:
Selbstbewusste Hingabe. Wandel des Frauenbildes im autobiografischen Werk Edith Steins
Lit Verlag Münster 2004, S. 358
(Reihe: Forum Juden und Christen)
ISBN 3-8258-7189-4
  KFG-publication  
 
   
Edith Stein bekannt als bedeutende Philosophin, hat sich zeitlebens auch mit der Frauenfrage existentiell und literarisch auseinandergesetzt. Aleksandra Chylewska befragt die bisher kaum beachteten Quellen der Korrespondenz und autobiographischen Schriften von Edith Stein nach dem Wandel ihres Frauenbildes; von der engagierten agnostischen Studentin bis zur selbstbewussten Hingabe aus dem Glauben als Ordensfrau. Die Autorin weist darauf hin, dass die Verbundenheit mit dem jüdischen Volk und Glauben Edith Stein auch als Frau tief geprägt hat.
 

 
 
 
 
   
Marek Cieszkowski; Monika Szczepaniak (Hrsg.):
Texte im Wandel der Zeit. Beiträge zur modernen Textwissenschaft
Frankfurt a. M. (Peter Lang) 2003
ISBN 3-631-51800-5
  KFG-publication  
 
   
In diesem Sammelband werden diverse Textphänomene aus der Sicht einer multidisziplinär ausgerichteten Textwissenschaft untersucht. Die Beiträge dokumentieren sowohl die wissenschaftshistorische als auch die aktuelle Diskussion über Grenzen und Perspektiven der Textforschung. Den Autoren ging es darum, das Schillernde am Textphänomen ins Auge zu fassen, Gestaltungsspielräume für einzelne Textsorten zu fixieren, die Machart der Texte und die Untiefen der Texturen zu veranschaulichen sowie eigenartige Wirkungspotenzen des Textes zu begründen.
 

 
 
 
 
   
Jacek Szczepaniak:
Zu sprachlichen Realisierungsmitteln der Komik in ausgewählten aphoristischen Texten aus pragmalinguistischer Sicht
Frankfurt am Main; Berlin; Bern; Bruxelles; New York; Oxford; Wien: Lang 2002 (Danziger Beiträge zur Germanistik; Bd. 1)
ISBN 3-631-39606-6
  KFG-publication  
 
   
Die vorliegende Arbeit setzt sich die Analyse von sprachlichen Realisierungsmöglichkeiten der Komik in aphoristischen Texten zum Ziel. Sie präsentiert eine Bestandsaufnahme der wohl wichtigsten Ansätze zur Erfassung des Komischen (Bergson, Freud, Jean Paul, Jünger, Ritter und Stierle). Die Untersuchung bietet auch einen historischen Überblick sowie eine Rekonstruktion der Debatten im deutschen Sprachraum über das Wesen und die Grenzen der Gattung Aphorismus (Mautner, Krüger, Neumann, Fricke, Fedler). Eingegangen wird auf die ausgewählten Beiträge zur Theorie der indirekten Kommunikation (Searle, Wunderlich, Sökeland) wie auch auf die Gricesche Theorie der Implikatur mit ihrem Modifikationsversuch von Klein, die die methodologische Basis der Untersuchung darstellen. Der Autor befaßt sich mit drei sprachlichen Phänomenen - Erscheinungsweisen spielerischen Umgangs mit der Sprache: dem Wort-/Sprachspiel, der Metapher und der Ironie. Die Explikation der sprachlichen Realisierungsmittel der Komik erfolgt an ausgewählten Aphorismen von Karl Kraus, Elias Canetti und Stanisław Jerzy Lec.
 

 
 
 
 
   
Marek Cieszkowski:
Zeichen und Zeichenrelationen
Beispielhaft dargestellt an Tier-Textemen aus Friedrich Nietzsches Werk "Also sprach Zarathustra"
Eine kritische Bewertung semantischer Theorien

Bydgoszcz 2001, S.332
ISBN 83-7096-384-6
  KFG-publication  
 
   
Die vorliegende Studie stellt sich zwei Aufgaben: zum einen wird ein Beschreibungs- und Explanationsmodell entwickelt, mit dessen Hilfe metaphorische Tier-Texteme aus "Also sprach Zarathustra" von Friedrich Nietzsche einer komplexen Analyse unterzogen werden; zum anderen werden die hierfür erforderlichen semiotischen und linguistischen Fakten bereitgestellt, so daß eine qualitative und quantitative Überprüfung des Modells möglich wird.
 
Das Modell besteht aus drei Komponenten, deren Funktionsmechanismen jeweils auf die Erschließung der semantischen Relationen zwischen den exzerpierten Tier-Textemen abgestimmt sind. Hypotetisch angenommen wird das Bestehen von semantischen Konstellationen zwischen verschiedenen Textemen sowie Textemgruppen, die wohl schwer mit der traditionellen linguistischen Terminologie zu erfassen sind und nur im Rahmen einer integrativen, d.h. interdisziplinär ausgerichteten Methodologie interpretiert werden können.
 

 
 
 
 
   
Monika Szczepaniak:
Dekonstruktion des Mythos in ausgewählten Prosawerken von Elfriede Jelinek
Frankfurt a. M. (Peter Lang) 1998, S. 225
ISBN 3-631-518000-5
  KFG-publication  
 
   
Die Autorin analysiert den demythologisierenden Gestus Elfriede Jelineks, der darauf hinausläuft, die "Unschuld der Dinge" in Frage zu stellen und den von literarischen, medialen, philosophischen und gesellschaftlichen Diskursen konstruierten Mythen die ihnen "gestohlene" Geschichte zurückzugeben. Nach der Präsentation einiger Mythostheorien, unter denen der semiologischen Theorie von Roland Barthes eine besondere Bedeutung zukommt, erfolgt die Analyse von ausgewählten Prosatexten Jelineks. Es wurden acht Mythen bzw. mythische Komplexe herausgearbeitet: Familie, Frau, Mann, Liebe, Sex, Natur, Heimat und Musik. In Jelineks Optik erscheinen die im kollektiven Bewusstsein präsenten, mythisch geprägten Vorstellungen als Konstrukte politisch-ideologischen Charakters, hinter denen Macht, Gewinnsucht und Gewalt stecken. Im Laufe der Analyse wird stets auf die bei Jelinek mit der Bekämpfung der Mythologeme einhergehende Sprachkritik hingewiesen.
 

 
 
 
 
   
Monika Szczepaniak (red.):
Z literatury niemieckojęzycznej. Teksty - Objaśnienia leksykalne - Propozycje interpretacji. Heinrich von Kleist: "Michael Kohlhaas"; "Die Marquise von O..."
Rzeszów 1998.
ISBN 83-87602-27-2
  KFG-publication